Instituti për Krimet e Luftës në Kosovë zhvilloi një forum për të diskutuar rreth vrasjeve të ushtarëve shqiptarë në Armatën e ish-Jugosllavisë. Ky forum u fokusua në rëndësinë e dokumentimit të krimeve dhe kërkimin e drejtësisë për ata që humbën jetën në një periudhë të errët të historisë së Kosovës.
Drejtori i Institutit, Atdhe Hetemi, theksoi se ky forum është një mundësi për të zbuluar të vërtetën dhe për të ndihmuar në krijimin e një kujtese të qëndrueshme dhe të thellë për ata që u vranë. “Djemtë shqiptarë, shumica të rinj, nuk u vranë në luftë, por u vranë në paqe,” tha Hetemi, duke shtuar se qëllimi është jo vetëm të kujtojmë, por të ndërtojmë një platformë institucionale që do të kontribuojë në drejtësi.
Kryeministri në detyrë, Albin Kurti, e vuri theksin në rëndësinë e njohjes dhe dokumentimit të këtyre viktimave. Ai e nisi diskutimin me një kujtim të Ramadan Gashit, ushtarit të parë shqiptar të vrarë, në vitin 1951, për të cilin ende nuk është dhënë një shpjegim për vdekjen e tij. Kurti e theksoi se janë 135 raste të tilla që kërkojnë vëmendje dhe që duhet të evidentohen si pjesë e projektit për të dokumentuar krimet e regjimit të ish-Jugosllavisë.
Blerina Rogova-Gaxha, Drejtore e Bibliotekës Kombëtare, përmendi rëndësinë e rindërtimit të historisë dhe kujtesës institucionale, duke theksuar se kjo është një detyrë për të gjithë shoqërinë. “Duhet të punojmë që jeta dhe vdekja e këtyre njerëzve të mos mbeten thjesht numra,” tha ajo.
Në forum mori pjesë edhe Riza Xhakli, ish-i burgosuri politik, i cili solli dëshmi për padrejtësitë që ka përjetuar, duke përmendur rastin e montuar të Aziz Kelmendit në kazermën e Paraçinit. Ai e cilësoi atë periudhë si një mundësi për të dëshmuar për të gjithë ata që vuajtën padrejtësi.
Gjithashtu, Gani Morina, përfaqësues i Këshillit të Familjarëve të Ushtarëve të Vr*arë, tha se këto janë plagë të hapura që ende kërkojnë drejtësi. Ai e përmendi se mbarimi i Luftës së Dytë Botërore nuk solli liri për shqiptarët, por përndjekje dhe vrasje selektive.
Ky forum u zhvillua me qëllimin për të zbuluar të vërtetën dhe për të ndihmuar në ndërtimin e një kujtese që nuk do të harrohet kurrë, duke kontribuar në njohjen e drejtësisë për të gjithë viktimat e regjimit të ish-Jugosllavisë.
