Kanceri vazhdon të jetë një nga sfidat më të mëdha shëndetësore në botë. Megjithëse teknologjia dhe mjekësia kanë përparuar ndjeshëm, parandalimi mbetet mënyra më efektive për të zvogëluar rrezikun e kësaj sëmundjeje. Një nga faktorët kryesorë që ndikon në shëndetin tonë është ushqimi. Shumë studime tregojnë se disa ushqime përmbajnë përbërës që ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave nga dëmtimet që mund të çojnë në kancer.
Pjesa qendrore:
1. Perimet me gjethe jeshile (si spinaqi, lakra jeshile, brokoli):
Të pasura me fibra, vitamina, minerale dhe antioksidantë, këto perime përmbajnë komponime që ndihmojnë në detoksifikimin e trupit dhe në luftimin e inflamacionit, dy faktorë të lidhur me zhvillimin e kancerit.
2. Hudhra dhe qepa:
Përmbajnë substanca sulfurike që aktivizojnë enzimat që pastrojnë organizmin dhe mund të ndihmojnë në ngadalësimin e rritjes së qelizave kancerogjene.
3. Frutat e pyllit (boronica, manaferra, luleshtrydhe):
Të mbushura me antioksidantë si antocianinat dhe vitamina C, këto fruta ndihmojnë në parandalimin e dëmtimit të ADN-së dhe kanë efekte antiinflamatore.
4. Domatet:
Janë burim i shkëlqyer i likopenit – një antioksidant i fuqishëm që lidhet me uljen e rrezikut për disa lloje kanceri, veçanërisht ai i prostatës.
5. Arrat dhe farat (si arrat e Brazilit, farat e linit, farat e kungullit):
Përmbajnë yndyrna të shëndetshme, fibra dhe substanca që mund të ndikojnë pozitivisht në balancën hormonale dhe të mbështesin funksionin imunitar.
6. Çaji jeshil:
I pasur me polifenole, përbërës që kanë treguar efekte të mundshme në ndalimin e rritjes së qelizave tumorale.
Nuk ekziston asnjë ushqim që mund të shërojë kancerin vetë. Megjithatë, shumë studime tregojnë se një dietë e shëndetshme mund të ndihmojë në parandalimin e disa llojeve të kancerit dhe të përmirësojë shëndetin e përgjithshëm të pacientëve që ndjekin trajtime. Ja si:
Çfarë mund të bëjnë ushqimet në lidhje me kancerin:
Parandalim:
Ushqime të pasura me fibra, antioksidantë dhe përbërës natyralë si vitaminat, mineralet dhe fitonutrientët ndihmojnë në mbrojtjen e qelizave nga dëmtimi dhe mutacionet që mund të çojnë në kancer.Mbështetje gjatë trajtimit:
Ushqyerja e mirë ndihmon në ruajtjen e energjisë, përballimin e efekteve anësore të kimioterapisë apo rrezatimit dhe përmirësimin e sistemit imunitar.Rimëkëmbje dhe ulje e rrezikut të rikthimit:
Pas trajtimit, dieta e shëndetshme ndihmon në rikuperimin e organizmit dhe në uljen e mundësisë që kanceri të rikthehet.
Por çfarë nuk mund të bëjnë:
Ushqimet nuk shërojnë kancerin.
Ato nuk zëvendësojnë trajtimet mjekësore si kirurgjia, kimioterapia, rrezatimi apo imunoterapia.
Ushqimet “super” nuk janë zgjidhje magjike – rëndësi ka stili i përgjithshëm i jetës.
Shumë lloje kanceri mund të parandalohen pjesërisht përmes stilit të shëndetshëm të jetesës, dhe ushqimi luan një rol të rëndësishëm. Ja disa prej llojeve të kancerit që shkenca ka treguar se mund të ndikohen nga ushqimi dhe faktorët e stilit të jetesës:
1. Kanceri i zorrës së trashë (kolorektal)
Ky është një nga kanceret më të lidhur me ushqimin.
Parandalimi:Dieta e pasur me fibra (perime, fruta, drithëra integrale)
Konsum i ulët i mishit të përpunuar (suxhuk, sallam, proshutë)
Aktivitet fizik i rregullt
Kontrolli i peshës trupore
2. Kanceri i gjirit
Edhe pse faktorët hormonalë dhe gjenetikë kanë ndikim, mënyra e jetesës ka rol.
Parandalimi:Ushqyerje e ekuilibruar, me pak yndyrna të ngopura
Mbajtja e peshës normale
Kufizimi i alkoolit
Aktivitet fizik
3. Kanceri i stomakut
Lidhet shpesh me infeksionin Helicobacter pylori, por edhe me dietën.
Parandalimi:Konsum më i ulët i kripës dhe ushqimeve të tymosura apo të konservuara
Rritja e konsumit të frutave dhe perimeve
Higjiena ushqimore për të shmangur infeksionet
4. Kanceri i mëlçisë
Shpesh shkaktohet nga hepatiti B/C dhe cirroza, por edhe nga dieta.
Parandalimi:Shmangia e alkoolit të tepërt
Ushqyerje e shëndetshme që mbron mëlçinë
Vaksinimi ndaj hepatitit B
5. Kanceri i ezofagut dhe i gojës
Parandalimi:
Shmangia e duhanit dhe alkoolit
Dietë me fruta dhe perime të freskëta
Kujdes ndaj refluksit kronik (i cili lidhet me kancerin e ezofagut)
6. Kanceri i prostatës
Ndikimi i dietës është ende subjekt i studimeve, por disa faktorë janë të lidhur.
Parandalimi:Dietë me domate (likopen), brokoli, arrë kokosi
Kufizimi i mishit të kuq dhe të përpunuar
Ruajtja e peshës normale
7. Kanceri i mushkërive
Edhe pse shkaku kryesor është duhani, ushqyerja e mirë ndihmon në mbrojtjen e qelizave.
Parandalimi:Lënia e duhanit
Dietë e pasur me antioksidantë (si vitamina A, C, E)
Ajër i pastër dhe aktivitet fizik
Në përmbledhje:
Rreth 30–50% e kancereve mund të parandalohen me ndryshime në stilin e jetesës, sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë.
Ushqimi është një nga shtyllat kryesore të parandalimit, krahas aktivitetit fizik, shmangies së duhanit/alkoolit dhe kontrollit të peshës.
