Dita kur Gjykata Speciale në Hagë dënoi Hashim Thaçin nuk u përjetua në Kosovë vetëm si një ditë gjyqi. Përtej politikës, përtej viteve të përplasjeve dhe kritikave, ajo ditë e riktheu Thaçin në një vend që dukej se ishte zbehur me kalimin e viteve: në kujtesën e luftës.
Kosova e priti vendimin me një dhimbje që doli nga sallat e gjyqit dhe u përhap në rrugë, sheshe, lokale e familje. Qindra mijëra njerëz u kthyen te e njëjta kujtesë: UÇK-ja, luftëtarët e saj dhe njerëzit që udhëhoqën luftën për çlirimin e vendit.
Për shumë qytetarë, Hashim Thaçi nuk ishte më vetëm presidenti i Kosovës. Ai po shndërrohej në hero.
Kjo ndjenjë nuk erdhi nga hiçi.
Vitet e fundit, dashuria për UÇK-në ishte zbehur. Jo sepse ishte harruar lufta, por sepse figura e disa prej komandantëve të saj ishte rënduar nga pasuria e krijuar pas luftës, nga përfshirja në politikë dhe nga mënyra se si një pjesë e tyre u shndërruan në njerëzit më të fuqishëm të shtetit.
Opozita e kishte kuptuar shpejt këtë pakënaqësi. Nuk mbeti pothuajse asnjë rast pa u përmendur. Kritika ndaj ish-komandantëve u shndërrua gradualisht në kritikë ndaj një klase të tërë politike që e kishte ndërtuar identitetin e saj mbi luftën.
Dhe bashkë me këtë erdhi edhe një pyetje që për vite u përsërit në debatet publike: sa ka kushtuar lufta juaj që sot t’ju paguajmë ne, kur Kosova po përballet me pasojat e një pasluftë të mbushur me zhgënjime?
Ishte krijuar një narrativë e re. UÇK-ja vazhdonte të ishte pjesë e historisë së Kosovës, por figurat që e kishin përfaqësuar po humbnin një pjesë të shkëlqimit të dikurshëm.
Pastaj erdhi Haga.
Gjykimi i krerëve të UÇK-së e riktheu luftën në qendër të vëmendjes së Kosovës. Për vite, emrat e tyre ishin përmendur kryesisht në kontekstin e politikës, pushtetit dhe pasurisë. Në Hagë, ata u rikthyen në kujtesën e shqiptarëve të Kosovës si njerëz të luftës.
Dhe në ditën e aktgjykimit, ajo kujtesë shpërtheu.
Sheshet u mbushën me njerëz. Lotët nuk kishin moshë. Të rinj që luftën e njohin vetëm nga tregimet e prindërve qëndronin pranë njerëzve që e kishin përjetuar atë. Shkollat iu kthyen historisë së krerëve të UÇK-së. Flamujt e luftës u shfaqën në xhami, në lokale, në rrugë e në hapësira publike.
Gjithandej dëgjohej i njëjti gjykim.
Kosova po e priste vendimin.
Dhe Kosova po i priste bijtë e saj të ktheheshin në atdhe.
Por ata nuk u kthyen.
Vendimi i Hagës solli dënimin.
Dhe bashkë me të, lotët.
Ishte një ditë zie që nuk e shpalli shteti. E shpalli populli.
Njerëzit dolën në rrugë jo për një parti, jo për një qeveri dhe jo për një fushatë zgjedhore. Dolën për një kujtim që për shumë prej tyre kishte qenë i heshtur për vite: kujtimin e luftëtarit, të çlirimtarit dhe të luftës që e solli Kosovën deri te dita e lirisë.
Haga, në vend që ta mbyllte këtë kapitull në një sallë gjyqi, e riktheu atë në zemrën e Kosovës.
Dhe në qendër të kësaj ndjenje u vendos Hashim Thaçi.
Ish-presidenti, në kuptimin institucional.
Por presidenti hero, në kuptimin emocional që po i jepnin qytetarët.
Për vite, ai ishte parë si politikan. Si kryeministër. Si president. Si pjesë e pushtetit dhe e betejave politike që e ndanë Kosovën në kampe.
Në këtë ditë, shumë prej këtyre etiketave u zhdukën.
Mbeti një fotografi.
Një uniformë.
Një emër.
Një histori lufte.
Dhe një popull që, përballë një vendimi që e largoi edhe më tej kthimin e tij në Kosovë, zgjodhi ta kujtonte atë aty ku për shumëkënd kishte nisur rrugëtimi i tij: në luftën për çlirimin e vendit.
Ndoshta kjo është ironia më e madhe e kësaj dite.
Një gjykatë e krijuar nga vetë institucionet e Kosovës dha një vendim që e dënoi një nga figurat më të rëndësishme të historisë së saj të pasluftës. Por në rrugët e Kosovës, vendimi nuk e zbehu figurën e Thaçit.
E bëri atë më të madhe.
E nxori nga politika.
E riktheu te lufta.
Dhe e ktheu në një simbol.
Presidenti hero.
Jo ai që ishte në zyrën e presidencës.
Por ai që, në sytë e një populli të pikëlluar, u rikthye në kujtesë si një nga njerëzit që kishte qenë në anën e luftës për lirinë e Kosovës.
Atë ditë, Kosova nuk po qante vetëm një vendim gjykate.
Po qante njerëzit e saj.
Dhe po e kujtonte përsëri UÇK-në.
