Perimet janë të pasura me vitamina, minerale dhe fibra thelbësore për shëndetin, por një pyetje e zakonshme vazhdon të shtrohet: a është më mirë t’i konsumojmë të freskëta apo t’i ziejmë?
Sipas ekspertëve të ushqyerjes, të dyja mënyrat e konsumimit kanë përparësi. Zierja e perimeve mund të ndihmojë në zbutjen e substancave të dëmshme, të tilla si oksalatet në spinaq apo solanina në patate, duke i bërë më të lehta për tretje. Gjithashtu, për disa perime si domatet dhe karotat, përpunimi me nxehtësi ndihmon në lirimin e përbërësve antioksidues si likopeni dhe beta-karoteni.
Nga ana tjetër, perimet e freskëta ruajnë më shumë vitamina të ndjeshme ndaj nxehtësisë, si vitamina C dhe disa vitamina të kompleksit B, të cilat shpesh shkatërrohen gjatë zierjes.
Nutricionistët theksojnë rëndësinë e balancës. “Ideale është të konsumoni një kombinim të perimeve të freskëta dhe të ziera, në mënyrë që të përfitoni nga të gjitha lëndët ushqyese që ato ofrojnë,” theksojnë ata.
Cilat perime është më mirë të zihen?
Patatet, për shkak të përmbajtjes së solaninës, që zbutet me zierje.
Brokoli, për të lehtësuar tretjen dhe për të ruajtur disa antioksidues.
Fasulet dhe thjerrëzat, që përmbajnë lektina të dëmshme kur konsumohen të papërpunuara.
Karotat, që lëshojnë më shumë beta-karoten pas zierjes.
Domatet, të cilat pas zierjes ofrojnë më shumë likopen.
Nxehtësia me të vërtetë shkatërron enzimat, indolet (përbërësit biologjikë aktivë në ushqim, të cilët janë të dobishëm në luftën kundër kancerit), në nxehtësi të ndjeshme janë edhe tiaminet dhe vitamina C.
Megjithatë, shumica e materieve ushqyese, duke përfshirë edhe fibrat, karbohidratet, proteinat, yndyrat, mikronutrientët e ndryshëm dhe vitaminat A, D, E dhe K mbeten në bimë edhe pas zierjes.
Në disa raste, siç është për shembull te betakaroteni, materia ushqyese bëhet më shumë e disponueshme biologjikisht pas zierjes.
Njëlloj kështu, domatet si burim i shkëlqyeshëm i likopenës, fitonutrientit i cili ua jep ngjyrën e kuqe dhe veçoritë antioksidative domateve, për organizmin tonë janë më të mira pas zierjes.
Likopena ka veçori antibakteriale dhe antikërpudhore, ndërsa e lidhin edhe me parandalimin e kancerit të prostatës dhe inflamacionet e mishit të dhëmbëve.
Çfarë arrihet me zierjen, në të vërtetë?
Me zierje energjia bartet nga burimi i nxehtësisë në ushqim, prandaj ushqimi zakonisht është më lehtë i tretshëm. Ndërsa intensifikohet edhe shija.
Zierja adekuate shkatërron edhe bakteret të cilat mund të shkaktojnë helmimin me ushqim.
Ushqimin e pasur me vitaminë C ose tiaminë, të cilët janë të ndjeshëm në nxehtësi, duhet ta vendosni në ujë vetëm pasi që uji të vlojë, dhe ta nxirrni sapo të zihet. Ndërsa perimet e prera imët do të humbin më shumë materie ushqyese gjatë zierjes se sa ato në copa më të mëdha.
Toka dhe kultivimi, më të rëndësishme se zierja
Kualiteti i perimeve varet, para së gjithash, nga lloji i kultivimit, a bëhet fjalë për organik apo për atë tek i cili përdoren pesticidet, nga kualiteti i tokës, ujitja dhe sasia e diellit.
Mos harroni që sheqeri dhe produktet e miellit të bardhë janë ushqime që duhet të shmangen, dhe jo perimet e ziera që ende janë të pasura me materie ushqyese.
Edhepse zierja shkatërron disa materie ushqyese, në disa raste largon helmet nga bimët, i bën më lehtë të tretshme, intensifikon shijen dhe forcon disponueshmërinë biologjike të nutrientëve. Për shkak të balancimit të ushqimit rregullisht shijoni edhe perimet e paziera.
