Në nëntor të këtij viti mbushen plot pesë vjet që nga vendosja në paraburgim e ish-drejtuesve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës në Dhomat e Specializuara në Hagë. Ajo që nisi si një premtim për drejtësi ndërkombëtare, gjithnjë e më shumë po perceptohet si një proces i stërzgjatur, i politizuar dhe problematik në vetë themelin e tij procedural.
Zvarritjet si simptomë e mungesës së përgatitjes
Kritikat më të forta ndaj këtij procesi nuk vijnë vetëm nga mbrojtja apo opinionet politike, por edhe nga njohës të pavarur të sistemit juridik ndërkombëtar, si avokati Ardian Bajraktari. Ai thekson se procesi ka hyrë në një fazë kritike, ku pritet vendimi i trupit gjykues mbi mocionet për rrëzimin e disa pikave të aktakuzës. Vetë ekzistenca e këtij mocioni pas pesë vitesh nënkupton një dobësi thelbësore në ndërtimin e aktakuzës, apo në më të mirën e rasteve, një mungesë të qartësisë dhe efikasitetit në ndjekjen penale.
Gjykimi i tejzgjatur – drejtësi e mohuar
Parimi i gjykimit brenda një kohe të arsyeshme, i sanksionuar si në Kushtetutën e Kosovës ashtu edhe në Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut, është tejkaluar brutalisht. Çështjet penale të një niveli të tillë kërkojnë kohë, por pesë vite paraburgim pa një vendim përfundimtar është e vështirë të justifikohet, sidomos kur në këtë periudhë nuk ka pasur dinamizëm në ecurinë procedurale.
Drejtësia si proces politik?
Ky lloj zvarritjeje u jep forcë atyre që e shohin Dhomën e Specializuar jo si një mjet për të vënë drejtësi, por si instrument të kontrollit politik ndaj figurave kyçe të luftës së UÇK-së. Edhe nëse kjo nuk është qëllimi i qëllimshëm i trupit gjykues apo i prokurorisë, perceptimi publik është tashmë i krijuar – dhe ai perceptim e dëmton legjitimitetin e çdo aktgjykimi që mund të dalë nga ky proces.
E ardhmja e procesit: zgjidhje apo përshkallëzim i krizës besimit?
Me kalimin në fazën e dëgjimit të dëshmitarëve të mbrojtjes dhe të viktimave, gjykimi hyn në një tjetër kapitull që pritet të zgjasë edhe më tej. Mbrojtja ka paralajmëruar rreth 25 dëshmitarë, dhe lista mund të zgjerohet. Kjo do të thotë se për një epilog të mundshëm jemi ende në horizontin e vitit 2026, duke vendosur kështu një barrë të rëndë mbi durimin publik dhe mbi të drejtat e të akuzuarve.
Përfundim: kur zvarritja e drejtësisë bëhet padrejtësi
Rasti i ish-drejtuesve të UÇK-së në Hagë po shndërrohet në një shembull klasik të devijimit nga standardet e drejtësisë ndërkombëtare. Nëse qëllimi është vërtet drejtësia, atëherë sistemi duhet të garantojë jo vetëm ndjekje penale të pavarur, por edhe shpejtësi, qartësi dhe respekt për të drejtat themelore. Në të kundërt, po krijohet një precedent i rrezikshëm, ku zvarritja nuk është më pengesë për drejtësi – por vetë forma e saj.
GazetaReale.com
