Uashington, 21 qershor 2025 – Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, kishte njoftuar të enjten se do të merrte dy javë kohë për të vendosur nëse do të sulmonte objektet bërthamore të Iranit. Por atij i mjaftuan vetëm 48 orë për të përfshirë vendin në luftën mes Izraelit dhe Iranit.
Të shtunën, fillimisht përmes rrjeteve sociale dhe më pas në një fjalim të shkurtër drejtuar kombit nga Shtëpia e Bardhë, Trump njoftoi se avionët amerikanë kishin bombarduar tre bazat kryesore bërthamore iraniane: Fordo, Natanz dhe Isfahan – të cilat, sipas tij, janë “shkatërruar plotësisht dhe krejtësisht”.
Sipas Trumpit, tani është radha e Iranit të “lëvizë gurin”: nëse nuk heq dorë nga programi i tij bërthamor, do të përballet me sulme edhe më të mëdha. Fordo konsiderohet qendra kryesore e programit bërthamor iranian, ndërsa në Isfahan mendohet se ruhen raketat balistike me rreze të gjatë. Nëse deklaratat e Trumpit rezultojnë të vërteta, kapaciteti bërthamor dhe ushtarak i Teheranit mund të ketë pësuar një goditje që e kthen mbrapa për vite me radhë.
Tani mbetet të shihet se si do të përgjigjet Irani – a do të pranojë ultimatumin e Trumpit apo do të tentojë të mbrojë çfarë ka mbetur nga programi i tij bërthamor dhe të hakmerret kundër interesave amerikane në rajon, siç kishte kërcënuar më parë.
Në mënyrë të tërthortë, mesazhi i Trumpit është i qartë: nëse Irani godet përsëri, vetë ekzistenca e regjimit dhe e liderëve të tij do të vihet në pikëpyetje.
“Irani, ngacmuesi i Lindjes së Mesme, tani duhet të pranojë paqen. Përndryshe, sulmet e ardhshme do të jenë shumë më të mëdha – dhe shumë më të lehta,” paralajmëroi Trump gjatë fjalimit, i shoqëruar nga sekretari i Shtetit, Marco Rubio, sekretari i Mbrojtjes, Pete Hegseth, dhe zëvendëspresidenti J.D. Vance.
Detaje të mëtejshme të operacionit do të publikohen të dielën në orën 08:00 nga Sekretari i Mbrojtjes dhe Shefi i Shtabit të Përgjithshëm, gjenerali Dan Caine.
“Sot goditëm objektivat më të ndërlikuara dhe ndoshta më të rrezikshme. Por nëse paqja nuk vjen shpejt, objektivat e ardhshëm do t’i godasim me saktësi, shpejtësi dhe mjeshtëri,” shtoi Trump në një ton të ashpër dhe të luftarak.
Ky sulm shënon përfshirjen e drejtpërdrejtë të SHBA-së në një konflikt të ri në Lindjen e Mesme, 20 vjet pas luftërave në Irak dhe Afganistan. Trump, që dikur premtonte të mos përfshihej në luftëra të huaja, tani ka përqafuar plotësisht narrativën e kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu, i cili këmbëngul se Irani ishte vetëm një hap larg prodhimit të një bombe bërthamore.
Edhe pse shërbimet inteligjente amerikane kishin deklaruar në mars, përmes drejtoreshës së Inteligjencës Kombëtare, Tulsi Gabbard (emëruar nga vetë Trump), se nuk ka prova se Irani synon të ndërtojë armë bërthamore, presidenti e hodhi poshtë këtë vlerësim si të gabuar.
Nga ana tjetër, Netanyahu e përshëndeti “nismën guximtare” të Trumpit, duke deklaruar:
“Historia do të kujtojë se presidenti Trump veproi për t’i mohuar regjimit më të rrezikshëm në botë armët më të rrezikshme në botë.”
Trump theksoi gjithashtu se sulmet janë realizuar në bashkëpunim të plotë me Izraelin:
“Kemi punuar si ekip më mirë se kurrë më parë, dhe kemi ndërmarrë një hap të madh për të eliminuar këtë kërcënim të tmerrshëm ndaj Izraelit.”
Avionët bombardues amerikanë B-2, të vetmit që mund të mbajnë bombat 13.000 kg për të depërtuar në bazën e mbrojtur të Fordos, u nisën nga baza në Wisconsin. Sipas Fox News, operacioni përfshiu edhe një mashtrim për të shmangur zbulimin, ndërsa një numër prej 30 raketash Tomahawk u lëshuan nga nëndetëse dhe anije luftarake.
Në një bisedë pas fjalimit me gazetarin Sean Hannity, Trump konfirmoi se janë përdorur 5 deri në 6 bomba gjigante të tipit GBU-57, për herë të parë në historinë ushtarake.
Forcat amerikane në rajon
SHBA aktualisht ka rreth 40.000 trupa të vendosura në Lindjen e Mesme. Para sulmit, kishte përforcuar praninë me avionë luftarakë F-16, F-22 dhe F-35, si dhe me aeroplanmbajtësen USS Nimitz.
Javën e kaluar, Trump kishte kërcënuar publikisht popullsinë iraniane të largohej nga Teherani “sa më shpejt të ishte e mundur”, ndërsa më vonë njoftoi se do të jepte dy javë kohë për diplomaci – një premtim që rezultoi të ishte një mashtrim ose, sipas disa analistëve, thjesht mungesë durimi.
Ky veprim i Trumpit vjen vetëm 24 orë pas një takimi diplomatik në Gjenevë mes përfaqësuesve evropianë dhe ministrit të Jashtëm iranian Abbas Araghchi, që përfundoi pa rezultate.
Pasojat dhe reagimet
Analistët e politikës së jashtme paralajmërojnë se vendimi i Trump për të sulmuar do ta bëjë shumë më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje bërthamore me Iranin në të ardhmen.
Jennifer Kavanagh nga Defense Priorities thotë:
“Trump i dha fund përpjekjeve të tij diplomatike para kohe dhe tani Irani nuk ka më arsye të besojë se negociatat janë në favorin e tij.”
Nga ana tjetër, kritikat mund të vijnë edhe nga vetë baza e Trumpit, që tradicionalisht është kundër ndërhyrjeve ushtarake. Jon Hoffman nga Cato Institute paralajmëron:
“Lufta me Iranin nuk është ‘America First’, por ‘America Last’. Nuk ka fitore të qartë në këtë përballje – vetëm katastrofë.”
EL PAIS
