Një studim i ri shkencor ka zbuluar se rastet e kancerit të apendiksit janë rritur ndjeshëm ndër brezat e rinj, veçanërisht te personat e lindur në vitet 1980. Krahasuar me ata të lindur në vitin 1945, rreziku për zhvillimin e këtij tumori është trefishuar deri katërfishuar, thuhet në një studim të publikuar në revistën mjekësore amerikane Annals of Internal Medicine.
Sipas autorëve të studimit, të udhëhequr nga Dr. Andreana Holowatyj në Universitetin Vanderbilt, rritja është veçanërisht e dukshme në disa nënlloje më agresive të këtij tumori, si kanceri i qelizave kaliciforme, që ka shënuar rritje pesëfish në krahasim me brezat e mëhershëm.
Një formë e rrallë, por në rritje
Kanceri i apendiksit, një tumor shumë i rrallë që prek një pjesë të vogël të traktit tretës, dikur përmendej si sëmundje ekzotike – me vetëm një deri në dy raste për çdo një milion banorë. Por rritja e ndjeshme në moshat nën 50 vjeç, të vërejtur në SHBA dhe potencialisht edhe në vende të tjera, po ngjall shqetësim të thellë në mesin e onkologëve.
“Nuk është një zbulim rastësor,” thotë María José Sánchez, drejtoreshë shkencore në Institutin Biosanitar të Granadës.
“Fakti që kanceri rritet ndërsa numri i ndërhyrjeve kirurgjikale për apendicit po bie, sugjeron ndikime të tjera – ndoshta nga përdorimi më i madh i antibiotikëve në vend të operacionit.”
Një trend që ndjek edhe tumore të tjera
Rritja e rasteve me kancer të apendiksit nuk është fenomen i izoluar. Sipas një analize globale të publikuar më 2024, kanceret tek moshat nën 50 vjeç janë rritur me afro 80% në tri dekada. Tumoret e rektumit, zorrës së trashë, stomakut dhe të pankreasit po rriten gjithashtu.
Ekspertët shqyrtojnë një sërë faktorësh të mundshëm si stili modern i jetesës, dieta e varfër në fibra, obeziteti, mungesa e aktivitetit fizik dhe ndotja mjedisore, që po ndikojnë në brezat e rinj në mënyra të panjohura më parë.
Rreziku i “plakjes biologjike të përshpejtuar”
Një teori në zhvillim, e ngritur nga shkencëtarë të Institutit Kombëtar të Kancerit në SHBA, sugjeron se mund të jemi duke përjetuar një plakje të përshpejtuar biologjike te brezat e rinj – që çon në zhvillimin e sëmundjeve të pleqërisë, përfshirë kancerin, në moshë gjithnjë e më të re.
“Nuk kemi ende një model shkencor që shpjegon plotësisht këtë fenomen,” shprehet Josep Maria Borràs, koordinator i Strategjisë Kombëtare për Kancerin në Spanjë.
“Por sinjalet janë të qarta dhe sistemi shëndetësor duhet të përgatitet për një realitet të ri epidemiologjik.”
➕ FAKTE SHTESË
- Kanceri i apendiksit ndodhet zakonisht rastësisht gjatë operacioneve për apendicit.
- Më të prekurit sot janë personat nën 50 vjeç, ndryshe nga dekadat e mëparshme.
- Ndër 34 llojet më të zakonshme të kancerit, shumica po shtohen te moshat e reja.
