Një skandal i përmasave të mëdha po trondit Forcat Speciale të Mbretërisë së Bashkuar, pas zbulimit se një oficer i paidentifikuar i UKSF (Forcat Speciale të Mbretërisë së Bashkuar) ka refuzuar personalisht 1,585 kërkesa për zhvendosje nga qytetarë afganë që kishin lidhje të ngushta dhe të besueshme me komandot britanike.
Sipas dokumenteve të publikuara në gjykatë dhe të siguruara nga BBC, aplikimet e refuzuara në mënyrë sistematike në verën e vitit 2023 ishin kryesisht nga pjesëtarë të njësive të njohura si Triples – komandot afganë të cilët për vite të tëra kishin bashkëpunuar ngushtë me SAS dhe SBS në terren gjatë misioneve në Afganistan. Refuzimi i tyre ka ngritur dyshime serioze për një përpjekje për të shmangur dëshmitë e tyre në një hetim për krime të dyshuara lufte të kryera nga forcat speciale britanike.
Dyshime për konflikt interesi
Hetimi publik për krimet e dyshuara të luftës nga SAS po zhvillohet aktualisht në Mbretërinë e Bashkuar, por nuk ka fuqi të detyrojë shtetas të huaj të dëshmojnë nëse nuk ndodhen në territorin britanik. Kjo ka ngritur shqetësime serioze se refuzimi i zhvendosjes për këta dëshmitarë të mundshëm mund të ketë qenë i qëllimshëm.
Sipas Natalie Moore, zyrtare e lartë e Ministrisë së Mbrojtjes dhe përgjegjëse për zhvendosjen e afganëve, UKSF kishte krijuar një praktikë “refuzimesh automatike” që rezultonte në “një politikë të pabotuar të refuzimit masiv”.
Ministri paralajmëroi për manipulim
Ish-Ministri i Veteranëve, Johnny Mercer, në janar 2024 paralajmëroi zyrtarisht kabinetin qeveritar për atë që e quajti “konflikt i rëndë interesi”, duke theksuar se UKSF kishte marrë kontroll të plotë mbi fatin e dëshmitarëve të mundshëm. Në një letër të drejtuar ministrave, Mercer vuri në dukje se kishte parë prova se pesë ish-pjesëtarë të Triples ishin vrarë nga talebanët pasi u refuzuan për zhvendosje.
Një rast specifik përmendet në të cilin një aplikant u refuzua pasi kishte sfiduar më parë drejtuesit e UKSF-së mbi vrasje të dyshuara jashtëgjyqësore – një veprim që mund të kishte pasur pasoja fatale.
Refuzime të mohuara, më pas të rishikuara
Edhe pse Ministria e Mbrojtjes mohoi publikisht ekzistencën e një vetoje nga UKSF në mars 2024, dokumentet e gjykatës tregojnë se shqetësimet për këtë praktikë ishin ngritur brenda institucionit që në tetor 2022.
Pas presionit publik dhe mediave, Ministria njoftoi një shqyrtim të rreth 2,000 aplikimeve të refuzuara, dhe këtë javë, Ministri i Forcave të Armatosura, Luke Pollard, konfirmoi se do të shqyrtohen edhe 2,500 aplikime të tjera që mund të jenë refuzuar padrejtësisht.
Njolla e zezë e moralit dhe besnikërisë
Triples, të emërtuar sipas kodeve të njësive të tyre (CF 333 dhe ATF 444), ishin krijuar, trajnuar dhe paguar nga vetë britanikët. Ata ishin ndër forcat më besnike gjatë luftës në Afganistan dhe përballen tani me pasoja të tmerrshme – përfshirë tortura dhe vrasje – për shkak të lidhjeve të tyre me Britaninë.
Skandali po ngre pikëpyetje të mëdha mbi etikën e institucioneve ushtarake dhe angazhimin e Britanisë së Madhe ndaj atyre që rrezikuan jetën në shërbim të saj.
