26 vjet nga hyrja e NATO-s në Kosovë – një ditë që ndryshoi historinë, por la pas plagë që ende nuk janë mbyllur.
Prishtinë, 12 qershor 2025 – Në mëngjesin e 12 qershorit 1999, tanket e NATO-s u panë për herë të parë duke hyrë në tokën e Kosovës. Për shumë qytetarë, ishte dita kur Kosova mori frymë lirisht pas një periudhe të gjatë terrori, dëbimesh masive dhe krimesh ndaj civilëve.
Por dita e çlirimit solli me vete edhe një përballje të ftohtë me realitetin: shtëpi të djegura, varreza masive të zbuluara më vonë dhe mijëra njerëz që ende kërkojnë më të dashurit e tyre.
Kthimi në një realitet të thyer
Pas përfundimit të bombardimeve 78-ditore të NATO-s ndaj forcave serbe, mbi 1 milion shqiptarë të Kosovës, të shpërngulur dhunshëm nga shtëpitë e tyre, filluan kthimin. Shumë prej tyre gjetën vetëm mure të shembura, shtëpi të djegura dhe fshatra të boshatisur.
Të pagjeturit – dhimbja që nuk ka datë mbylljeje
Sot, pas më shumë se dy dekadash, ende mbi 1600 persona nga Kosova rezultojnë të zhdukur. Çdo vit, përvjetori i çlirimit është edhe përvjetor i dhimbjes për qindra familje që nuk kanë varr ku të vendosin një lule.
“Erdhi liria, por djali im nuk u kthye kurrë. Çdo 12 qershor e pres sikur të ishte dita që do e shoh përsëri. Por ai s’erdhi… ende jo,” – rrëfen Fatime Morina, nënë nga Drenica, që prej 1999-s s’ka asnjë lajm për të birin 22-vjeçar.
Aeroporti i Prishtinës – kur bota u ndal për një moment
Në të njëjtën ditë, ndodhi një ngjarje që pak e kujtojnë sot: trupat ruse morën në mënyrë të befasishme aeroportin e Prishtinës, duke u përballur me forcat britanike dhe norvegjeze të NATO-s. Një krizë ndërkombëtare ishte në horizont, por ndërhyrja e menjëhershme e SHBA-ve shmangu përplasjen e rrezikshme.
Fillimi i rindërtimit – një rrugë e gjatë dhe e vështirë
Bashkë me trupat e NATO-s, në Kosovë erdhi edhe administrata e Kombeve të Bashkuara (UNMIK), që për vite mori në dorë drejtimin e vendit, duke përgatitur themelet e institucioneve të reja dhe udhën drejt shpalljes së pavarësisë në vitin 2008.
Sot, 12 qershori është më shumë se një përvjetor – është një kujtesë për çmimin e lirisë dhe për plagët që ende kërkojnë drejtësi.
