Dervish Shaqa, rapsodi i shquar i trevave shqiptare, lindi në vitin 1912 në fshatin Llukë e Epërme të Deçanit dhe u nda nga jeta më 11 prill të vitit 1985. Me një zë që përshkonte kufijtë dhe me një shpirt të mbushur me dhembjen e mallit për vendlindjen, ai mbetet një ndër figurat më të dashura të muzikës popullore shqiptare.
Shaqa jetoi në Kosovë deri më 1956, kohë kur për shkak të përndjekjeve të regjimit jugosllav gjatë aksionit famëkeq të “mbledhjes së armëve”, iu desh të lëshonte vendin e tij. Së bashku me kolegun dhe mikun e afërt, rapsodin Demush Neziri, ai u vendos në fshatin Rashbull, afër Durrësit. Aty, larg kullave të gurta të Dukagjinit dhe familjes së dashur, ai gjeti strehën shpirtërore tek kënga.
Kënga për të nuk ishte thjesht art – ishte mënyra e vetme për të shprehur dhimbjen, mallin, kujtesën. Në vargjet e tij ndjehet dhembja e një mërgimtari që jeton me plagën e ndarjes, siç dëshmohet në këngën e njohur:
“Kur ta ktheva Kosovë shpinën, e lamë borë e gjetëm dimën…”
Në Shqipëri, Dervish Shaqa vazhdoi me përkushtim rrëfimin e historisë së vendlindjes përmes këngës. Vargjet e tij, të shoqëruara me tingujt e çiftelisë, i dhanë zë historisë, figurave kombëtare, patriotëve, trimave dhe luftëtarëve të lirisë shqiptare. Ai e ngriti zërin për t’i përjetësuar ata që nuk duhej të harroheshin kurrë.
Në Rashbull themeloi dhe drejtoi grupin e rapsodëve, me të cilin në vitin 1968 mori pjesë për herë të parë në Festivalin e Folklorit Kombëtar në Gjirokastër. Që nga ajo kohë, bashkë me Demush Nezirin, sollën këngë që mbeten të gjalla në kujtesën popullore edhe sot, si:
“Ç’janë këto gjamë që i bjen era”
“Prej Prokuplje deri n’Nish”
“Moj e mira porsi bora”
Këngët për Azem e Shote Galicën, Nak Berishën e shumë të tjerë…
Pjesa më e madhe e këtyre këngëve është ruajtur në arkivin e Radio Tiranës, duke e bërë trashëgiminë e tij të pavdekshme. Përveç këngëve popullore, Shaqa ishte edhe interpretues i këngëve të kompozitorëve të njohur. Një nga më të spikaturat është kënga “Festë të madhe ka sot Shqipëria”, me muzikë të Tish Dajës, e cila për shumë vite u transmetua rregullisht nga Radio Tirana.
Dervish Shaqa mbetet në kujtesën e shqiptarëve si një këngëtar i lindur, që këndonte jo për përfitim, por nga shpirti. Zëri i tij vazhdon të jehonë si një dëshmi e gjallë e kulturës, historisë dhe dashurisë së pakushtë për atdheun.
Ai këndoi për të mos u harruar – dhe vetë nuk do të harrohet kurrë.
